Twee is geen een: een kerstliedje, of twee?

KerstliederenIn de loop van 2013 schonk de voormalige Brugse stadsmolenaar Jozef De Waele een verzameling van 47 muziekboekjes, daterend uit de periode van 1905 tot 1953, zowel met als zonder partituur, aan de Openbare Bibliotheek Brugge. Eén ervan is een “Leergang van harmonie in twaalf lessen” van K.P. Mariesen uitgegeven door A.-J. Witteryck te Brugge in 1909. Verder gaat het overwegend om uitgaven van het Vlaams Nationaal Zangverbond, het Davidsfonds en andere verenigingen die het Vlaamse lied en het zingen bij de Vlamingen via het onderwijs, het verenigingsleven, de huiskring en samenzangavonden wilden (her)inburgeren. Maar ook De Vlaamsche Zanger (1920, 1930), het Liederboek der Vlaamsche Studenten (1943), Skoon Suid-Afrika (ongedateerd), Turnersvreugde (1911) en Goud-Gele Garve (1935) zijn kenmerkende titels.

In een klein, dun boekje (H 14,50 – B 10 – D 0,10 cm) uit de schenking, met als titel “20 kerstliederen voor ons volk” (1950) is, onder nr. 20, “Herders op!” te vinden, een kort kerstliedje (4-verzige strofe met refrein), dat mogelijk aansluit bij een liedje genoteerd in Torhout door de Brugse volksliedverzamelaar Roger Hessel.

Het Torhoutse liedje verscheen onder de titel “Kerstlied” in het boek “Het volkslied in West-Vlaanderen”, dat Roger Hessel in eigen beheer publiceerde te Brugge in 1980. Het boek is te vinden in onze magazijnbibliotheek onder nr. 50-3922. De auteur noteerde het liedje bij zijn tante Marie Jacques in Torhout. Aangezien haar slechts één strofe bekend was, werd aangenomen dat het om een éénstrofig lied ging:

Waar waar waar dat kindje gezocht
Een straal van ’s hemels klaarheid?
Gaat tot Maria aan ’t kribje gezind
Haast j’om te groeten het goddelijk kind (vers 3 en 4 worden herhaald).

De tekst van het liedje “Herders op!” luidt als volgt :

Herders op! ’t Is middernacht
Komt wilt niet langer slapen.
Op! De goede herder wacht
En roept u, zijne schapen. 

Refrein :

Gaat tot Maria naar ’t kribje gezwind
Haast u te groeten het goddelijk Kind (2x).

De gelijkenis van dit refrein met vers 3 en 4 uit “Waar waar waar” is treffend. Beide teksten kunnen perfect op dezelfde mooie, door Roger Hessel vermelde melodie gezongen worden. Als men vers 1 en 2 van “Waar waar waar” herhaalt, worden vers 3 en 4 hetzelfde refrein als in “Herders op!”. Het kàn de bedoeling geweest zijn vers 1 en 2 te herhalen (hoewel de zegspersoon dat volgens de muzieknotatie niet deed), ofwel ontbreken bij haar een vers 3 en 4. In elk geval zijn de verzen 3 en 4 van “Waar waar waar” dezelfde als die van het refrein van “Herders op!” en worden ze bovendien op dezelfde melodie gezongen.

Het lijkt voor de hand te liggen dat we hier met eenzelfde kerstlied te maken hebben. Een tweede mogelijkheid is dat er een andere tekst werd gemaakt op dezelfde, bestaande melodie. Maar het is mogelijk beide strofen als één lied te zingen. Chronologisch komt het wekken van de herders in “Herders op!” dan vóór de vraag “Waar, waar, waar dat kindje gezocht? Aldus kunnen we het lied als volgt (her)samenstellen:

kerstlied

Om het verhaal volledig te maken zou er nog een derde strofe moeten volgen, waarin het Kind gevonden wordt…

Het boekje “20 kerstliederen voor ons volk” (4de uitgave – 25ste duizendtal) werd uitgegeven door Liturgische Actie in Limburg, in 1950 volgens het imprimatur van L. Creusen, vicaris-generaal (11-9-50). Het was te koop bij E.H. Deneys, pastoor te Alken (Limburg), tel. 54 Alken. Gezien de oplage moet het een zeer populair boekje geweest zijn. Het bevat 20 genummerde en 3 ongenummerde kerstliederen, alle zonder partituur. Bij 15 daarvan wordt/worden de bron/bronnen vermeld. Bij lied 10 en 11 is er geen bronvermelding, maar wordt wel een zangwijze vermeld. De liederen 18, 19 en 20 (Herders op!) hebben noch bronvermelding noch zangwijze. Gelukkig vonden we die voor “Herders op!” terug bij Roger Hessel…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: