Jan IV van Gruuthuse : een glasraam door Jan Verbrugge (1788), een litho door Edouard Daveluy naar Jean-Jacques Gailliard (1850)

Jan IV van Gruuthuse
Jan Karel Verbrugge               Jean-Jacques Gailliard
Bruggemuseum 0.3102.II    Openbare Bibliotheek Brugge B 1

In zijn werk ”Revue pittoresque des monuments qui décoraient autrefois la ville de Bruges, et qui n’existent plus aujourd’hui, pour servir de complément aux Ephémérides brugeoises” uit 1850, vinden we een litho van een glasraam van Jan IV Van Gruuthuse uit de Brugse Onze-Lieve-Vrouwekerk.

Jean Jacques Gailliard en ons verdwenen Erfgoed.
Op 7 januari 1835 wordt bij koninklijk besluit een commissie voor monumenten opgericht. Simplistisch gezegd : de jonge staat België heeft behoefte aan een nationale identiteit. Deze identiteit werd onder meer gezocht in het verleden, door een inventaris te maken van verdwenen monumenten en kunstwerken. Tevens waren publicaties nodig van de vele door de Franse Revolutie verdwenen grafmonumenten en opschriften die adellijke families nodig hadden als bewijs voor hun herkomst.

Een van de bezorgers van dergelijke publicaties was Jean Jacques Gailliard, geboren te Brugge op 5 juni 1801, als zoon van de boekbinder Bernard Jozef Gailliard. Hij was drukker met een zaak in de Breidelstraat, historicus en genealoog en realiseerde belangrijke publicaties over de Brugse geschiedenis, onder meer zijn Inscriptions funéraires et monumentales … de Bruges (1861-1867) en zijn Revue pittoresque des monuments qui décoraient autrefois la ville de Bruges. Hij overleed te Brugge op 14 juli 1867. Zijn zoon Edouard had een drukkerij in de Oude Burg en de in Steenstraat.

Een verdwenen glasraam van de familie Gruuthuse.
De Openbare Bibliotheek Brugge bewaart in haar erfgoedcollecties onder signatuur ms. 449  de grafschriftenverzameling van Ignace-Michel De Hooghe (+1715), ook bekend als het handschrift De Hooghe. De volledige titel luidt : Versaemelinghe van alle de sepulturen, epitaphien, besetten, wapens ende blasoenen, die gevonden worden in alle de kercken, kloosters, abdyen, capellen ende godshuysen, binnen de stad van Brugge.
Het handschrift bevat belangrijke heraldische informatie. Op folio 171 vinden we afbeeldingen van een glasraam van Jan IV Van Gruuthuse (vader van Lodewijk) met zijn kwartierstaat : Glase veinster in de Capelle van d’Heer van Gruuthuyse met syne figuere, Standaert van syn huys. Dit glasraam werd tijdens de Franse Revolutie vernietigd.De tekening moet rond 1700 vervaardigd zijn.

Jan Karel Verbrugge (1756-1831), een Brugs schilder en tekenaar, heeft juist vóór de Franse Revolutie een tekening van dit glasraam gemaakt. Geïnspireerd op De Hooghe? Het glasraam was toen, volgens het bijschrift, in slechte staat en bevond zich naast de bidkapel van de Heren van Gruuthuse in de Onze-Lieve-Vrouwekerk te Brugge. In 1811 zou Verbrugge deze tekening (een kopie uit 1788) overhandigd hebben aan Joseph-Basile van Praet (1752-1837), toen bibliothecaris van de Bibliothèque Nationale te Parijs.

Jean Jacques Gailliard illustreerde zijn Revue pittoresque des monuments qui décoraient autrefois la ville de Bruges … met eigen tekeningen, naar originelen van kunstenaars als Jan Beerblock (1739-1806), Brugs schilder en tekenaar, of van Jan Karel Verbrugge (1756-1831). Al deze tekeningen worden bewaard in het Bruggemuseum (Steinmetzkabinet).. Zij werden door Edouard Alexis Daveluy (1812-1894) drukker aan de Groene Rei, of door Edouard De Lay-De Muyttere (1816-1857) drukker uit de Sint-Amandsstraat, overgezet op lithografie of steendruk. Gailliard tekende dit glasraam naar Verbrugge en liet het door Daveluy lithograferen.

In zijn boek bespreekt Gailliard een lijst van het toen, in de 19de eeuw, verdwenen bouwkundig erfgoed uit Brugge. Verdwijningen die te wijten waren aan de Franse Revolutie, de Reformatie, verval of afbraak.
Jean Jacques Gailliard wilde meer dan een inventaris, hij voegde er historische en archeologische gegevens aan toe. Langs deze typografische weg werd dit verloren gegane erfgoed aan een groter publiek geopenbaard en wilde hij Brugge toevoegen aan de nationale identiteit van onze jonge staat.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: