Het soldatentestament in de middeleeuwen

Soldaten die ten tijde van oorlog een testament wilden maken, moesten zich volgens het Romeinse recht niet aan de regels houden die voor gewone burgers golden. Hun privileges op dit vlak worden beschreven in het Corpus iuris civilis, een verzameling van wetteksten samengesteld in de 6de eeuw die de basis vormt van ons moderne, continentale Europese recht. Daarin staat dat verschillende keizers, waaronder Julius Caesar, Domitianus, Nerva en Trajanus, hadden gemerkt dat soldaten uit onwetendheid vaak ongeldige testamenten opstelden. Uit sympathie voor hun “excellente en trouwe wapenbroeders” (Digesta 29,1,1) verordenden ze daarom dat de strikte regels inzake het opstellen van een geldig testament niet voor soldaten zouden gelden.

Het soldatentestament was bijvoorbeeld niet gebonden aan enige vorm: elke mondelinge of schriftelijke wilsverklaring volstond (zelfs een wilsbeschikking geschreven door een stervende soldaat met zijn eigen bloed op de schede van zijn zwaard was geldig). De soldaten moesten zich evenmin houden aan het wettelijk vereiste aantal getuigen. Volgens de keizers uit de tijd vóór het Corpus iuris civilis mocht een soldaat op eender welk moment tijdens zijn dienst een soldatentestament maken, en bleef dit tot één jaar na het einde van zijn dienst geldig. Keizer Justinianus, de opdrachtgever van het Corpus iuris civilis, beperkte dit privilege echter tot de duur van de veldtocht (Institutiones 2,11).

Wie wil weten wat het Corpus voorschrijft wanneer een soldaat zijn slaaf als erfgenaam kiest, of wanneer de erfgenaam een persoon is die naar een eiland is verbannen, kan zelf op onderzoek gaan in de openbare bibliotheek. In de leeszaal vind je een moderne Latijnse editie met Nederlandse vertaling .

Hoofdbibliotheek Biekorf bezit daarenboven ook een exemplaar voor fijnproevers: handschrift 352  bevat een kopie van het Infortiatum (het deel van het Corpus waar het soldatentestament in beschreven staat) dat vervaardigd werd in Noord-Italië rond 1300. Bij de tekst van het Infortiatum zijn in dit handschrift ook de bijhorende commentaren of glossen van de Bolognese rechtsgeleerde Accursius (ca. 1185 – 1263) gekopieerd. De tekst is verlucht met randversieringen en met zes bijzondere miniaturen die nauw aansluiten bij de inhoud van de tekst. De afbeelding bij dit bericht toont de miniatuur bij de aanvang van het hoofdstuk over het soldatentestament.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: