Dood en verrijzenis als inspiratiebron


De paastijd en de christelijke liturgie vormden door de eeuwen heen de inspiratiebron voor een groot aantal prachtige composities.  De Stabat Mater van Pergolesi, de Mattheuspassie en de Johannespassie van Johann Sebastian Bach, de Messiah van Händel, Parsifal van Richard Wagner en de Via Crucis van Franz Liszt zijn er slechts enkelen; de lijst is bijna oneindig.  Je kunt heel veel van die werken terugvinden in de collectie van de bibliotheek.

Stabat Mater – Giovanni Pergolesi
Weinig verhalen zijn zo universeel als dat van de Stabat Mater: de diepbedroefde moeder Maria bij haar Zoon aan het kruis.
Het gedicht Stabat Mater inspireerde – tot op de dag van vandaag – talloze componisten.  De meest bekende versie is zonder twijfel de Stabat Mater van Giovanni Pergolesi.  Hij kreeg de opdracht een nieuw werk te componeren ter vervanging van de Stabat Mater van Alessandro Scarlatti dat tot dan elke Goede Vrijdag in Napels werd uitgevoerd.  Met succes.  De Stabat Mater van Pergolesi kreeg bijval in heel Europa.  Het werk inspireerde dan weer andere componisten zoals Johann Sebastian Bach om er thema’s uit te gebruiken.

Passies – Johann Sebastian Bach
Johann Sebastian Bach componeerde muziek bij elke versie van het lijdensverhaal zoals het werd neer geschreven door de vier evangelisten.  Van deze ‘passies’ zijn de Johannespassie en de Mattheuspassie de enige die nog vaak opgevoerd worden.  De muziek van de Marcuspassie is verloren gegaan en van de Lucaspassie bestaat er twijfel over de oorsprong van het werk.
De muziek die Bach bij het verhaal van Johannes componeerde is heel afwisselend.  Op plaatsen waar hij de zangers de letterlijke tekst van het bijbelverhaal laat zingen, blijft hij ook muzikaal, vrij onpartijdig.  Op andere plaatsen geeft hij in vaak diep emotionele aria’s en koren zijn persoonlijke gevoelens weer: zijn medelijden met Jezus, zijn afschuw over het verraad van Judas, zijn hoop op een betere toekomst.
In Klara’s Top 100 behaalde het “Erbarme dich” uit Bachs Mattheuspassie de tweede plaats.  Op vrijdag 22 april brengt Radio Klara de integrale Mattheuspassie in een uitvoering van de Nederlandse Bach Vereniging o.l.v. Jos van Veldhoven.

Messiah – Georg Friedrich Händel
Händel componeerde de Messiah in slechts 24 dagen. Hij werkte zo hard dat hij nauwelijks de tijd nam om te eten en te slapen.  Het oratorium bestaat uit drie delen.  Het eerste deel beschrijft de aankondiging en de geboorte van Jezus in grootse koren en lieflijke aria’s.  In het tweede deel verandert de sfeer als het lijden van Jezus en de kruisiging worden uitgebeeld.  Maar bij de wederopstandig en de hemelvaart wordt de toon weer optimistisch, en eindigt in een uitgelaten stemming met het beroemde Hallelujah-koor.  Het derde deel is één grote jubelzang op de overwinning van het kwade en de belofte van het eeuwige leven.

Parsifal – Richard Wagner
Wagner noemde Parsifal een Bühnenweihfestspiel en geen opera.  Een gewijd werk met een christelijk mythologische thematiek en veel symbolische duidingen.  In Parsifal probeerde Wagner door te dringen tot de kern van het christendom.  Richard Wagner schreef het libretto zelf, maar baseerde zich op de versroman Parzival van Wolfram von Eschenbach.

Via crucis – Franz Liszt
Franz Liszt schreef zijn Via Crucis in verschillende versies (waaronder één voor enkel piano).
De verpakking is uiterst sober, maar de inhoud wordt geweldig rijk: de ideeën, de thema’s, de harmonie, de korte, maar aangrijpende solopassages en de mediterende koren.
Het koor in de Via Crucis vertelt, zij het in een sobere versie, in veertien statiën het verhaal van de kruisweg.  Liszt zelf was aan het eind van zijn leven een devoot katholiek.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: