Grangia de Thosan


Wie Lissewege zegt, zegt Ter Doest.
De naam van het witte polderdorp in het zog van de Zeebrugse haven, en die van de middeleeuwse cisterciënzerabdij in het zilte weidelandschap tussen het Boudewijnkanaal en het Lisseweegs Vaartje, zijn al eeuwenlang met elkaar verbonden.

Ter Doest. Doest. Thosan. Een woeste wortelstek voor een monastieke woonst, voor een huis van ingetogen gebed en noeste arbeid. Ora et labora. Een knoestige eik die mosberoest zich staande houdt in de gestage vloed van tijd en elementen. Even gestaag ging in de abdij het leven gewoonlijk zijn gang, met regelmaat en rust, gebed, geduld, stilte. Dezelfde rust en regelmaat, datzelfde geduld wordt weerspiegeld in de traag gepende, perkamenten codexen uit de Lisseweegse cisterciënzerabdij en haar moederabdij Ten Duinen in Koksijde. Behalve een aantal in de diaspora, worden zij bewaard in de Openbare Bibliotheek Brugge en in het Brugse Grootseminarie, de site van de vroegere abdij Ten Duinen binnen Brugge.

De imposante abdijschuur is het enige wat ons van de oorspronkelijke abdijlocatie Ter Doest in Lissewege rest. Op haar hoogtepunt bezat de abdij ca. 4.000 ha grond (ruw geschat 6.000 voetbalvelden) en waren er 120 monniken en lekenbroeders. Een tiendenschuur was deze grangia niet, aangezien de cisterciënzers in principe geen tiendenopbrengsten mochten verzamelen*. Maar zij oogt als oogstschuur niet minder indrukwekkend.

Het grondplan van de schuur is rechthoekig en meet binnenin 56 x 21 m (1.176 m2!). De nok is 16,50 m hoog. Een monumentale constructie bestaande uit 260 m3 eikenhout draagt al meer dan 600 jaar het dak van de driebeukige schuur, dat bedekt is met 32.500 rode golfdakpannen. Tien gebinten verdelen de ruimte in negen vakken van ca. 6,50 m breed. De bakstenen fundering van de binnenpijlers werd telkens 2,5 m diep ingegraven. De vloer bestaat volledig uit aangestampte aarde. Het hele gebouw is opgetrokken in baksteen uit de streek, de zgn. moefen, elk zo’n 5 kg zwaar, in afmetingen variërend van 30—32 cm lengte, 14-16 cm breedte en 7-9 cm hoogte. De lage zijmuren, en de spitsbogen en steunberen in de topgevels geven de unieke schuur haar vroeggotische uiterlijk*.

De abdij Ter Doest ontstond in de 12de eeuw, maar het is niet precies bekend wanneer de schuur van Ter Doest werd gebouwd. Tot voor een paar jaar werd zij stilistisch en topologisch, en o.a. op basis van het metselverband gedateerd in de 13de eeuw, rond 1275. Dendrochronologisch onderzoek tijdens de jongste restauratie (provinciebestuur West-Vlaanderen, 2001-2003) plaatste de timmerwerkconstructie tussen 1370 en 1385*.

Waarom bleef de schuur van Ter Doest bewaard? Toen de laatste abt van Ter Doest, Vincent Doens, in 1569 overleed, nam de bisschop van Brugge, Remi Drieux, de abdij in bezit. In 1584 probeerde hij haar van de hand te doen, omdat zij minder inkomsten opleverde dan hij verwacht had. Zijn opvolger behield Ter Doest, maar liet de monnikengemeenschap uitsterven door geen novicen meer aan te nemen. De abdij Ten Duinen toonde interesse voor Ter Doest omdat de Lisseweegse abdij een refugehuis had binnen Brugge, en de Duinheren veiligheidshalve vanuit Koksijde naar Brugge wilden verhuizen. In 1624 droeg de Brugse bisschop de abdij Ter Doest over aan Ten Duinen. De vervallen gebouwen van Ter Doest werden afgebroken, de bakstenen en ander bouwmateriaal dienden in Brugge voor de bouw van de nieuwe abdij aan de Potterierei. Ter Doest zouden de Duinheren uitbaten als landbouwbedrijf en de monumentale schuur bleef behouden voor de landbouwexploitatie. Vanaf 1651 bouwde men op Ter Doest de nog bestaande hoeve (nu hotel-restaurant) met duiventoren, het poortgebouw, en de kapel aan het begin van de toegangsdreef (1687)*.

Je kunt de schuur van Ter Doest gratis bezoeken, elke dag tussen 10.00 u. en 18.00 u. Het adres is : Ter Doeststraat 4 , 8380 Lissewege (tel. : 050/55.29.55). De website van Lissewege geeft je meer informatie.

* Rudy Desmedt, Mia Lingier, Brigitte Beernaert, Ludo Vandamme e.a. : Lissewege en Ter Doest. Monnikenwerk. Geschiedenis van het witte dorp en zijn abdij. – Tielt : Uitgeverij Lannoo, 2003.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: