Gezelles Woordentas

Gezelle was gepassioneerd door taal. Van jongs af aan sprokkelde hij allerlei  liedjes, legenden, kinderrijmpjes, spreuken en woorden. Een leven lang verzamelen culmineerde uiteindelijk in de Woordentas: 50 dozen met ongeveer 150 000 taalkundige fiches. De naam, waarin “tas” een grote hoop of stapel betekent, komt van Gezelle zelf.

Voor de Woordentas baseerde hij zich op twee bronnen: de gesproken volkstaal en woorden die hij in oude boeken vond. Gezelle noteerde alle interessante woorden die hij  hoorde. Zijn verzamelwoede ging zelfs zover dat hij tijdens de afname van de biecht allerlei woorden met betrekking tot de vleselijke zonden neerschreef. Ook sprak hij zijn kennissen en lezers aan om hem woorden toe te sturen. Het uitgebreide netwerk van “zanters” vormt een belangrijk onderdeel van de correspondentie. Bovendien schreef hij duizenden woorden over uit (vooral oude) boeken. In Gezelles handbibliotheek zien we dan ook veel met potlood onderstreepte worden en uitdrukkingen, waarvan een corresponderende fiche in de Woordentas bestaat. Zijn uitgangspunt was: hoe ouder de taal, hoe meer ze bij haar oorspronkelijke vorm kwam en hoe zuiverder ze was. Uiteindelijk zouden de streektalen een deugdelijke, algemene Vlaamse taal vormen en niet het opgelegde “algemene” Nederlands uit het Noorden.

 De Woordentas was Gezelles databank. Hij putte eruit voor zijn artikels in t Jaer 30, Rond den Heerd, Loquela en Biekorf. Onderzoek wees ook uit dat zijn studiewerk aan de basis lag van de virtuositeit van zijn poëzie, vooral in zijn latere bundels. Zijn ultieme droom was om er ooit een woordenboek van de Vlaamse taal van te maken. Gezelle zelf maakte het niet meer mee. Wel stelde hij de Woordentas in 1898 ter beschikking van Willem De Vreese, voor de samenstelling van het Woordenboek der Nederlandse Taal. Na Gezelles dood wilde de Koninklijke Vlaamse Academie de Woordentas aankopen, maar erfgenaam Caesar Gezelle eiste hem terug. In het geheim liet de Woordenboekcommissie de Woordentas overschrijven in de gevangenis van Gent, waar de wanhopige gevangenen worstelden met Gezelles onduidelijke handschrift. Uiteindelijk kwam de originele Woordentas in 1939 in het Guido Gezellemuseum terecht. De erven verleenden in 1961 toestemming tot bruikleen aan de redactie van het WNT in Leiden. Na de voltooiing van het WNT keerde de Woordentas in het Gezellejaar 1999 terug naar Brugge, waar hij nu ondergebracht is bij de rest van het Guido Gezellearchief in de Openbare bibliotheek.

Advertenties

One Response to Gezelles Woordentas

  1. Paula schreef:

    Hilarisch :-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: