Hs. 615 : een Merovinger in de bib

De Merovingische dynastie regeerde over het Frankische rijk van 447 tot 751, toen de laatste koning Childerik III werd afgezet door zijn hofmeier Pepijn III de Korte. Ondanks de christianisering vanaf het doopsel van koning Chlodovech (Clovis I) in 506 was de Merovingische tijd een donkere periode na de val van het West-Romeinse Rijk.

Een document uit zo’n ver verleden terugvinden doe je niet elke dag. Dat overkwam wel de Brugse stadsbibliothecaris P.J. Laude in 1852 bij het bekijken van een 13de-eeuwse geneeskundige codex uit de voormalige Duinenabdij (Koksijde), nu handschrift 471 van de Openbare Bibliotheek Brugge. Het dekblad aan de binnenkant van het voorplat bleek  een fragment van een Merovingische oorkonde te zijn, en tevens het oudste geschreven perkamenten document in ons land. Het fragment werd uit hs. 471 losgemaakt en met de transcriptie, documentatie en beschermbladen apart bewaard in een roodmarokijnen band onder signatuur hs. 615

Het rechthoekige stuk perkament (208 x 145 mm) is het linkerbovendeel van een akte die de verkoop regelt van een stuk grond uit privé-bezit, gesitueerd in het huidige Bessin, région Calvados, dép. Basse-Normandie in Frankrijk, aan een religieuze instelling. De koper en verkoper blijven onbekend zolang de rest van de oorkonde ontbreekt.

Paleografisch onderzoek dateert de oorkonde, die geschreven is in een Merovingische oorkondecursief, in de 2de helft van de 7de eeuw. De negen halve regels Latijnse tekst – het vervolg staat telkens op het verdwenen rechterdeel – illustreren treffend het schriftverval in de periode voor de Karolingische tijd.  De anderhalve regel tekst bovenaan het fragment is een 15de-eeuwse toevoeging i.v.m. handschrift 471.

In codex 471 fungeerde het oorkondefragment als dekblad om de beginfolio te behoeden voor wrijfschade door het houten voorplat. Zelf vertoont het ernstige wrijf- en vochtschade, houtwormgaten, en een lacune met tekstverlies ter hoogte van de nu verdwenen koperen kettingklamp. Tijdens de tentoonstelling “Rijkdom bedreigd” (1990) gold het als een schoolvoorbeeld van preservatie- en conservatiebehoevende historische documenten.

Intussen onderging het fragment een conserverende behandeling door de Gentse restaurator Ann Peckstadt en wordt het nu bewaard in een zuurvrije conservatiedoos. Deze doos bevat ook een isoleervak voor de 19de-eeuwse roodmarokijnen band, en een portfolio met de transcriptie, documentatie en de vroegere beschermbladen. Zo wordt het oorkondefragment in de toekomst veilig bewaard en blijven alle elementen uit de vroegere situatie toch bijeen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: