.gif "The Riverside Chaucer")
De Openbare Bibliotheek bezit sinds kort een exemplaar van The Riverside Chaucer. Dit is de editie bij uitstek van het volledige werk van Geoffrey Chaucer (ca. 1343 – 1400): The Canterbury tales, The book of the duchess, The house of fame, Anelida and Arcite, The parliament of fowls, Boece, Troilus and Criseyde, The legend of good women, A treatise on the astrolabe, The romaunt of the rose, enkele korte gedichten en in een apart hoofdstukje enkele stukken waarvan het niet zeker is of ze wel door Chaucer zijn geschreven. De Riverside-tekst is tot stand gekomen door vergelijking van de authoritatieve manuscripten en oude drukken, en geldt tot op de dag van vandaag als de beste editie van Chaucers werk.
Het bekendste werk van Chaucer is natuurlijk de Canterbury tales, een verzameling verhalen verteld door pelgrims op weg naar Canterbury. Meestal wordt deze tekst gelezen in een moderne Engelse vertaling in plaats van in de originele Middelengelse versie. En dat is spijtig, want het woordenspel van Chaucer vormt net de charme en de kracht van dit werk.
Wie het moderne Engels machtig is, kan zich zeker wagen aan de originele teksten van Chaucer. Om te beginnen is het Engels van de late middeleeuwen redelijk goed verstaanbaar voor Nederlandstaligen (vooral het West-Vlaams vertoont nog veel gelijkenissen met het Middelengels). Daarenboven worden in The Riverside Chaucer alle hulpmiddelen aangereikt voor onervaren lezers: er wordt een korte uitleg gegeven over enkele typische fenomenen in de grammatica en zinsbouw van het Middelengels, onderaan elke bladzijde met tekst worden de moeilijkere woorden vertaald naar het moderne Engels en achteraan het boek is een verklarende woordenlijst voorzien van niet minder dan 100 bladzijden.
Een voorbeeldje uit The clerk’s tale, het verhaal van de student uit Oxford (The Riverside Chaucer, p. 139):
Een dienaar smeekt zijn meester, de markies, om te huwen, zodat er zeker nakomelingen zullen zijn:
“Delivere us out of al this bisy drede, bisy drede: constant fear
And taak a wyf, for hye Goddes sake! hye: high
For if it so bifelle, as God forbede, bifelle: occurs; forbede: forbid
That thurgh youre deeth youre lyne sholde slake, thurgh: through; slake: diminish, fail
And that a straunge successour sholde take
Youre heritage, O wo were us alyve!
Wherfore we pray you hastily to wyve.” wyve: take a wife
De markies antwoordt:
“Lat me allone in chesynge of my wyf – chesynge: choice
That charge upon my bak I wole endure. charge: responsibility
But I yow preye, and charge upon youre lyf,
What wyf that I take, ye me assure
To worshipe hire, whil that hir lyf may dure,
In word and werk, bothe heere and everywheere,
As she an emperoures doghter weere.”
Hij kiest een arme boerendochter als vrouw, die hij jarenlang uitzonderlijk slecht behandelt (hij neemt bijvoorbeeld haar pasgeboren kinderen bij haar weg) om haar trouw aan hem te testen. Uiteindelijk raakt hij overtuigd van haar trouw en leven ze nog lang en gelukkig.
Goede woordenboeken voor het Middelengels zijn de Middle English Dictionary (gratis beschikbaar op het internet) en The Oxford English Dictionary. Wie de Canterbury Tales toch liever in een moderne versie leest, kan uiteraard in de bib terecht voor een ruime selectie aan Engelse en Nederlandse vertalingen. Ook de verfilmingen van het boek door Pier Paolo Pasolini (1971) en door Marc Munden (2003) zijn in de Openbare Bibliotheek Brugge te vinden.
