Joseph Haydn heeft grote invloed gehad op de muziekgeschiedenis. In zijn vroegste werken was hij nog erg beïnvloed door de barokstijl, maar Haydn ontwikkelde zich tot een ‘classicistisch’ componist en met hem ontwikkelde zich de muziek in het algemeen. Hij stond aan de basis van de vorming van de vierdelige symfonie en droeg bij aan de ontwikkeling van de sonatevorm. Hij ontwikkelde het strijkkwartet en gaf het zijn vorm door de vier strijkers op een gelijkwaardig niveau te plaatsen. Haydn schreef 68 strijkkwartetten en meer dan 100 symfonieën.
Haydn werd geboren in Rohrau op 31 maart 1732. Hij stamde uit een tamelijk arme Oostenrijkse familie. Toen hij vijf jaar was nam zijn oom hem mee naar het stadje Hainburg, waar hij naar school ging en muziekles kreeg. Op achtjarige leeftijd werd hij sopraan in het knapenkoor van de Stephansdom in Wenen. Daar bleef hij negen jaar, waarvan de laatste vier met zijn broer Michael. Zijn stemwisseling trad namelijk pas zeer laat in. Hoewel zijn mentor Georg Reuter hem probeerde over te halen zich te laten castreren heeft Joseph, mede op aandringen van zijn vader, geweigerd deze riskante ingreep te ondergaan. Toen zijn stem veranderde, restte hem niets anders dan ontslag uit het koor. Hij had al bepaald dat hij componist zou worden, wat zijn ouders afkeurden, zij vonden dat hun zoon meer voor het priesterschap in de wieg was gelegd. Haydn vestigde zich in Wenen en hield zich met wat losse baantjes in leven, zoals het meespelen in ensembles, het geven van muziekonderricht en het begeleiden van zangers zoals Nicola Porpora. Deze laatste bracht hem in contact met bekende componisten als Christoph Willibald Gluck en Carl Ditters von Dittersdorf.
Na vier jaar kreeg Haydn in 1755 eindelijk een vaste betrekking als kapelmeester aan het hof van graaf von Morzin in Lukawitz. In 1761 werd het orkest opgeheven en kwam Haydn naar Eisenstadt, bij vorst Paul I Anton Esterházy. Als kapelmeester en hofcomponist had hij hier veel werk, want de Esterházy’s waren grote cultuurliefhebbers. Haydn heeft dan ook vele werken geschreven voor het vorstelijk orkest. Hoewel Haydn weinig in contact stond met grote muziekcentra als Wenen, verwierf hij toch faam door de vele gasten die bij de vorst op bezoek kwamen. Tussen circa 1765 en 1775 benoemt men zijn werk met “Sturm und Drang”: het zit vol met snel afwisselende akkoorden, abrupte wisselingen en mineurharmonieën.
Tijdens zijn verblijf bij de Esterházy’s schreef Haydn een zeer groot aantal werken waaronder pianowerken, liederen en 24 opera’s. In 1790 ging Haydn naar Londen. Daar schreef hij de laatste 12 van zijn 106 symfonieën.
In 1795 keerde hij definitief terug naar Wenen. Daar hield hij zich tot zijn dood in 1809 vooral bezig met religieuze muziek. Vele missen en twee oratoria, Die Schöpfung en Die Jahreszeiten heeft hij daar geschreven. Deze werken waren zijn laatste en getuigden nog van een geweldige scheppingskracht.
Vrijdag 27 november kun je in het concertgebouw genieten van Haydn’s werk. La Petite Bande o.l.v. Sigiswald Kuijken en het koor Ex Tempore brengen er volgende stukken:
- Motetbewerkingen uit het oratorium Applausus Hob.XXIVa:6
- Symfonie nr. 26 in d, Hob.I:26 ‘Lamentatio’
- Missa in tempore belli Hob.XXII:9 ‘Paukenmesse’
Meer info over het concert vind je op de website www.concertgebouw.be. Voor deze en andere werken van Joseph Haydn kun je natuurlijk ook terecht in de muziekafdeling van de bibliotheek.
Geplaatst door Kris 
