De hersenen van Guido Gezelle

Bevatten de hersenen van Guido Gezelle sporen van genialiteit ? Dat was de vraag die Gustaaf Verriest bezig hield.  Gustaaf Verriest, broer van Hugo, was hoogleraar inwendige ziekten aan de KUL. Als tienjarige leerling was hij reeds gebiologeerd door Gezelles “buitengewoon zwaren kop en die verbauwelijk groote bulten van zijn voorhoofd”. De dag na het overlijden van Guido Gezelle kreeg hij toestemming van de familie om de hersenen van de dichter te verwijderen en verder te onderzoeken. Hij sprak over zijn bevindingen op het Vlaamsch natuur- en geneeskundig Congres in Brugge op 29 september 1901, maar ook later kwam hij er op terug.

Verriest beschouwde Gezelles ziekelijke jeugd als bron van zijn genialiteit, aangedaan door “de wreedste en langdurigste hoofdpijnen”. Net als Shakespeare leed Gezelle aan rachitis, een botaandoening door een tekort aan vitamine D en calcium. Dit zou zijn lichamelijke bouw verklaren: lang van lijf met korte benen, maar ook het waterhoofd, grote herseninhoud en uitgebreide hersenplooien. Volgens Verriest paste Gezelle met zijn hersengewicht van1674 gram perfect in het rijtje van hoogbegaafde mannen als Lord Byron, Thackeray, Wagner of Schubert. Bovendien stelde hij een bijzonder ontwikkeld spraakcentrum aan de rechterkant van de hersenen vast. Om dit biologisch te verantwoorden, leidde hij hieruit af dat Gezelle linkshandig geboren was. Waarschijnlijk had men hem dit afgeleerd. Verwijzend naar Stijn Streuvels en Caesar Gezelle vermoedde hij dat er een erfelijke aanleg voor taalvaardigheid bestond in de familie.

In het archief vinden we verschillende sporen terug van Verriests onderzoek: een gipsen afgietsel van Gezelles hersenen en grote rollen met getekende doorsneden van de hersenen van Guido en die van Peter Benoit. Verriest had zowel het afgietsel als de tekeningen gebruikt als illustratie bij zijn redevoering op het congres. De familie Verriest schonk Gezelles hersenen na de dood van Gustaaf aan de KUL voor verder onderzoek. Vermoedelijk gingen die verloren tijdens een brand.

De lezing van Verriest is meer dan een originele voetnoot in de Gezellestudie. Al gebeurde dit niet op grote schaal, hij volgde hiermee de wetenschappelijke theorieën van zijn tijd. Van Karel Van de Woestijne, bijvoorbeeld, is bekend dat hij dit met grote belangstelling volgde. Ook in de Gezellestudie en de beeldvorming rond Gezelle speelden de merkwaardige vorm van Gezelles hoofd en zijn gezondheid een belangrijke rol.

Bibi Dumon Tak wint prestigieuze Amerikaanse literatuurprijs

Bibi Dumon Tak heeft de Mildred L. Bachelder Award gekregen voor ‘Soldier Bear’, de vertaling van ‘Soldaat Wojtek’. Het verhaal van Bibi Dumon Tak speelt in 1942. Vijf Poolse soldaten vinden op hun reis door het Midden-Oosten, waar ze de Engelse troepen moeten bevoorraden, een klein beertje, meer dood dan levend. Ze besluiten het bij zich te houden en zo groeit Wojtek op in het leger.

De prijs wordt toegekend door de ALSC, de Association for Library Service to Children en is een onderdeel van de American Library Association (ALA). ASLC is een netwerk van meer dan 3700 jeugdbibliothecarissen, jeugdliteraire deskundigen en uitgevers van kinder- en jeugdboeken. Jaarlijks kent de ALSC een aantal prijzen toe, waaronder de Bachelder Award, en de Newbery en Caldecott Medals.

[Bron: Leesplein.nl]

Paul Demets wint Herman de Coninckprijs

De Herman de Coninckprijs 2012, die de beste Vlaamse dichtbundel van het afgelopen jaar bekroont, werd gewonnen door Paul Demets met zijn bundel “De bloedplek“. Hij won ook de publieksprijs voor zijn gedicht ‘Zonnehemel’ uit die bundel. De prijs wordt jaarlijks toegekend op Gedichtendag.
In het kader van Gedichtendag zou dichter Maarten Inghels op de middag in Hoofdbibliotheek Biekorf komen voorlezen uit eigen werk. Wegens een sterfgeval binnen de familie heeft hij dat optreden enkele uren vooraf moeten afzeggen. Met woordkunstenares Lieve Blondelle kon de bibliotheek last-minute toch nog een waardig alternatief aanbieden. Waarvoor dank!

De Flandriens van het veld

Voor de liefhebbers is er nu de Canvas reeks én het boek  “De Flandriens van het veld“. 
In de reeks is interviewer van dienst  Michel Wuyts, of wie had je gedacht.  Aan de hand van beeldmateriaal over de sleutelmomenten in de geschiedenis van de cyclocross, interviewt hij de Belgische coryfeeën zoals Mario de Clercq, Sven Nys, Bart Wellens en Erwin Vervecken.  Zo krijgen we een interessant beeld van wat zich achter de schermen afspeelt, en hoe niet alleen talent, geluk, en doorzettingsvermogen,  maar ook psychologische oorlogsvoering een rol spelen in de wedstrijden.

Het boek biedt een overzicht van de belangrijkste Belgische (lees Vlaamse) namen van 1996 tot nu.  De teksten gaan vergezeld van prachtig zwart-wit fotomateriaal.  Een afgematte en met modder ondergespatte wielrenner is dan ook een dankbaar onderwerp voor de fotografische lens.

Zondag 29 januari 2012 wordt een volgende episode van het verhaal geschreven met het WK in Koksijde.  Naar verluidt wil onze Vlaamse minister-president Kris Peeters onze federale premier Elio Di Rupo live laten kennismaken met deze typisch Vlaamse sporttak.  Benieuwd of het hem lukt.

Jazzportretten

Naar aanleiding van 100 jazzalbums op het W.E.R.F.-Label organiseert kunstencentrum De Werf op zaterdag 18 februari 2012 een W.E.R.F.-Labelnight in het Concertgebouw.
 
Aan de labelnight is ook een tentoonstelling in Hoofdbibliotheek Biekorf gekoppeld: “Jazzportretten”.
Van 4 tot 29 februari is op de tentoonstelling een selectie van portretten te zien van de Belgische jazzmuzikanten die op het W.E.R.F.-label verschenen. Fotografen Jan Vernieuwe en Dirk Van der Borght zorgden voor de foto’s.

Jan Vernieuwe fotografeerde “The Finest in Belgian Jazz”; de tien meest vermaarde jazzmuzikanten die  n.a.v. Brugge 2002, Culturele Hoofdstad van Europa in de legendarische gelijknamige CD-box verzameld werden.

Dirk Van der Borght fotografeerde in 2005, 2007, 2009 en 2011 de geselecteerde muzikanten in de Flemish Jazz Meeting en Belgian Jazz Meeting; internationale showcase festivals die doorgingen in De Werf.   

Foto’s van Aka Moon, Joachim Badenhorst, Brussels Jazz Orchestra, Philip Catherine, Kris Defoort, Bart Defoort, Free Desmyter, Tuur Florizoone, Hamster Axis of the one-click Panther, Bert Joris,  Chris Joris, Nathalie Loriers, Mäâk’s Spirit, Christian Mendoza, Moker, Octurn, RadioKUKAorkest, Rêve D’Eléphant Orchestra, Saxkartel, Ben Sluijs, Jeroen Van Herzeele, Robin Verheyen, Erik Vermeulen.

Ook de 100 jazzalbums zelf (uit de bibcollectie) zijn op te tentoonstelling te zien.

Van 4 tot 29 februari
Hoofdbibliotheek Biekorf (Van Ackerzaal)
Gratis toegankelijk tijdens de openingsuren van de bibliotheek
Org. Kunstencentrum De Werf

Gedichtendag in de jeugdbib

Gedichtendag is het jaarlijks poëziefeest in Nederland en Vlaanderen. Ieder jaar op de laatste donderdag van januari, staat de poëzie een dag lang in het zonnetje.

Om je alvast in de sfeer te brengen, kan je onderstaand gedicht door Nannie Kuiper lezen.

vissen voeren
in de sloot
niet te klein
en niet te groot
niet te dun
en niet te dik
vissen voeren
dat kan ik
nee hoor
alle eendjes uit de sloot
eten van
mijn stukjes brood

Dit gedichtje en nog vele andere vind je in de verzamelbundel “Fluit zoals je bent”.

Drakenbloed en ultramarijn

Van muziekspelende aapjes en lieflijke bloemetjes tot gigantische cyclopen, Bijbelse taferelen en heuse historische veldslagen… middeleeuwse boeken bevatten een schat aan schilderkunst. Middeleeuwse schilders, waaronder ook de boekverluchters, gebruikten technieken, materialen en recepten die door moderne uitvindingen (bv. artificiële pigmenten en lijmen) in onbruik geraakt zijn. Gelukkig hebben enkele van deze kunstenaars hun praktijken neergeschreven in handboeken en traktaten, zodat we vandaag de dag toch een redelijk inzicht hebben in deze verloren (boeken)kunst.

Het oudste traktaat dat geschreven is door een vakman (en dus niet door een theoreticus), is De diversis artibus van Theophilus (een pseudoniem, zijn echte naam was waarschijnlijk Rogerus van Helmarshausen). In dit boek worden 12^de-eeuwse technieken beschreven uit de schilder-, glas- en metaalkunst. Een recenter handboek is Il libro dell’arte, geschreven door Cennino d’Andrea Cennini tegen het einde van de 14^de eeuw of in het begin van de 15^de. Het geeft een goed beeld van de schildertechnieken die toegepast werden tijdens de renaissance.

In het eerste hoofdstuk behandelt Cennino de voorbereiding, bv. bij welk licht kan je het beste werken, hoe snijd je een pen, hoe creëer je reliëf. In het tweede hoofdstuk verschaft hij informatie over de productie en het gebruik van kleuren. Zo geeft hij recepten om zelf pigmenten te maken, bv. zwart kan je maken uit houtskool van wijnranken, verbrande perzikpitten of roet. Bij sommige kleuren raadt hij af om zelf aan de slag te gaan, omdat het te ingewikkeld of te gevaarlijk is (bv. het op kwik en sulfer gebaseerde vermiljoen). Hij geeft ook zijn mening over de kwaliteit van de kleuren. Ultramarijn (dit is gemalen lapis lazuli, een zeer dure, intens blauwe steen – linkse flacon op de foto) prijst hij de hemel in, terwijl hij geen goed woord over heeft voor drakenbloed (sap van de drakenbloedboom).

In de volgende hoofdstukken beschrijft hij technieken volgens de aard van de drager: steen (fresco of secco), hout, ijzer, perkament, stof, glas. Hoe kan je deze dragers gladder of vlakker maken (bv. door een laag gesso aan te brengen)? Hoe kan je het best een berg weergeven op deze diverse materialen, of stoffen, water, wonden, gebouwen, gezichten, gordijnen, een perfect geproportioneerd mannenlichaam? Hij wijdt ook enkele aparte hoofdstukken aan speciale technieken zoals vergulden, vernissen en het maken van afgietsels in plaaster (bv. hoe zorg je ervoor dat de persoon van wiens gezicht je een afgietsel maakt, toch nog kan ademen).

Eén van de laatste hoofdstukken behandelt mogelijke problemen. Bij het schilderen in fresco kan het bijvoorbeeld zijn dat de kunstenaar een natte muur toegewezen krijgt. Ironisch genoeg mag de mortel- en pleisterlaag voor fresco’s niet op een natte muur aangebracht worden, dus moet de schilder weten hoe hij het oppervlak waterdicht kan maken alvorens te beginnen te werken. Nog een probleem is het pijnloos en efficiënt verwijderen van olieverf en vernis op mensengezichten (een minder bekend aspect van de schilderkunst). Cennino raadt hiervoor eigeel en heet water aan. En ten slotte heeft hij nog een waarschuwing in petto voor vrouwen (vooral de Toscaanse) die veel make-up gebruiken: “Je huid zal snel verdorren, je tanden zullen zwart worden, je zal te snel oud worden, en je zal tot de lelijkste vrouwen ter aarde behoren” (parafrasering hoofdstuk 13 – sectie 180).

Klavecinist Gustav Leonhardt is overleden

In Amsterdam is de Nederlandse klavecinist, dirigent en organist Gustav Leonhardt overleden. Hij was 83. Leonhardt wordt geroemd als de belangrijkste klavecinist van de twintigste eeuw.

Leonhardt was ook een van de grondleggers van het op een authentieke manier uitvoeren van oude muziek. Samen met de dirigent Nikolaus Harnoncourt zette hij tussen 1970 en 1990 alle cantates van Johann Sebastian Bach op plaat.

Leonhardt, die zijn opleiding genoot aan de Schola Cantorum Basiliensis in Bazel, nam meer dan 200 platen en cd’s op. In 1999 kreeg hij de muziekprijs Edison voor klassieke muziek voor zijn hele oeuvre. De jury noemde hem toen “een levende legende”. Leonhardt kreeg ook eredoctoraten, o.a. van de prestigieuze Harvard University.

bron: deredactie.be

Antarctica

In 2003 zette Johan Lambrechts als een van de eerste Belgische reisjournalisten voet op het Zuidpoolcontinent. In 2007 verscheen van hem het boek “Antarctica – Het verhaal van de Belgen op de pool”. Gekruid met veel anekdotes en rijkelijk geïllustreerd met beeldmateriaal vertelt hij het spannende relaas van de avontuurlijke Belgische exploratie van Antarctica. Lambrechts focust ook op de rol van Antarctica als het klimaatgeheugen van onze planeet en als thermometer en barometer van de gezondheidstoestand van de aarde.

Donderdag 9 februari om 20u
Hoofdbibliotheek Biekorf (leeszaal)
€ 4 / gratis voor De Vrienden van de Biekorfbibliotheek
Org. De vrienden van de Biekorfbibliotheek vzw

Koning van Katoren deels opgenomen in België

“Koning van Katoren”, het bekende jeugdboek van de Nederlandse auteur Jan Terlouw, wordt dit jaar verfilmd. De opnames zullen deels in ons land plaatsvinden. Ze starten in het voorjaar. In het najaar moet de film uitkomen.

De klassieker “Koning van Katoren” uit 1971 vertelt het verhaal van de 17-jarige Stach die de gestorven koning van Katoren wil opvolgen. Van de zes ministers krijgt hij zeven onuitvoerbare opdrachten, die elk staan voor een maatschappelijk probleem. Het verhaal is een modern sprookje met een dubbele laag.

De plannen voor een verfilming bestaan al twee jaar, maar intussen is er met Ben Sombogaart, die eerder ook al “Kruistocht in Spijkerbroek” van Thea Beckman bewerkte, een nieuwe regisseur voor het project.

Bron: De Redactie